Sobre o Teatro García Barbón: O novo estadio do Celta chamarase Pizza Express Tropical 2×1 Dobre de Queixo Stadium

58067688

O antigo teatro Calderón de Madrid, inaugurado no ano 1917, chámase agora Teatro Häagen Dazs. Supoño que, para os espectáculos infantís, empregarán a sala “Sabor Nube de Gominola”. Sen saír de Madrid, ao vello Palacio de los Deportes, así chamado desde que abrira por vez primeira as súas portas, alá polo 1960, dinlle agora Barclaycard Center, que, ademais de ser moito máis chic, deixa claro de quen é a pasta… Poderiamos poñer unha chea de exemplos máis, pero basten estes dous para alumear esta teima en que vivimos, a de renomear as cousas, e comprender que calquera día destes chegará a París un turista despistado e, ante un dos seus edificios máis emblemáticos, pensará que está este patrocinado pola famosa marca de champús anticaspa. Porque claro, como se chama Ópera Garnier…

Pero, oh sorpresa!, resulta que non, e nese caso o nome non ten nada que ver co seu dono, amo e patrocinador. Para pasmo, asombro, e mesmo disfunción cardíaca de moitos alcaldes e algún que outro concelleiro de cultura, a Ópera Garnier chámase así porque tal era nome do seu arquitecto. “Ópera?”. Non, señora! Garnier, Charles Garnier. E o mesmo ocorre coa Torre Eiffel, xa que así se chamaba o máximo responsable da súa construción, o enxeñeiro Gustave Eiffel; co Palacio Güell de Barcelona, propiedade do industrial Eusebi Güell; e até coa pirámide de Keops. Ou quen raio pensades que puxo as pedras, as cordas e mais os escravos para a súa construción? Pois claro, señora: o faraón Keops. Porque as grandes construcións sempre teñen un nome, máis alá de que nós ou (o que é peor) os nosos gobernantes nos empeñemos en non querer sabelo…

Digo todo isto ao fío do que está a acontecer co nome do noso principal teatro, tal como lle dixen no meu último artigo aquí publicado, aquel no que falaba dun concerto que Ses dera no teatro da cajadeahorros-caixanova-novagalicia-abanc… ¡no García Barbón! Igual pensades que esaxero, pero é que non foron poucos os diferentes nomes polos que o teatro da rúa Policarpo Sanz pasou nos últimos trinta anos, a saber: Centro Cultural Caixavigo; Centro Cultural Caixanova; Centro Cultural Novacaixa Galicia; Teatro Novagaliciabanco… Son eu o único a quen todo este baile de nomes lle parece ridículo en grao sumo? E non vaiades pensar que cada un destes cambios é gratuito. Imaxinade a cara do pobre operario instalando o novo cartel. Toda a mañá dándolle ao taladro para que, cando xa está a piques de rematar, veña o xefe de turno, e…

–Quedouche fetén, chacho. Pero mira, que tes que quitalo, que xa non serve…
–Como que xa non serve? Pero se xa lle botei o cemento!
–É que acaban de cambiarlle o nome.
–Pero como, outra vez?! Caghonomundo…

Agora, e grazas ás impagables xestións do meu primo o presidente Feijoo, que axudou a desterrar para sempre calquera vestixio de galeguidade no que foi a nosa caixa de toda a vida, resulta que temos que dicirlle “Centro Cultural Afundación”. “Afundación”?! Home, por favor, “afundida” vainos quedar a nós a cabeza de tanto cambiarlle o nome… Máis cando, para nós, ese teatro de sempre tivo un único nome, un ben diferente: o “García Barbón”.

Por se alguén non está moi ao tanto de como vai o conto (cousa que dubido moito, porque de todos é coñecida a prodixiosa capacidade da nosa parroquia para coa memoria da cidade), permitídeme que fagamos aquí un repaso rápido á historia do “García Barbón”…

De entre todos aqueles homes que pola volta do século XIX para o XX soñaron con construír un “Gran Vigo”, moderno e europeo, un dos maiores filántropos cos que contou a cidade foi José García Barbón. Non foron poucas as pegadas que a grande xenerosidade de don José deixou en Vigo (e ben merecería un recordatorio máis completo nestas mesmas cíber-páxinas…), e a el lle debemos, por exemplo, o mantemento do seu máis importante teatro, o Rosalía de Castro. Deseñado ao xeito da mesmísima Scala de Milán, e inaugurado en xullo de 1900, gozou dunha vida máis ben efémera: desapareceu pasto do lume o martes de carnaval de 1910, case un ano despois do pasamento do seu mecenas. No ronsel do traballo ben feito polo seu tío, foron as sobriñas de José García Barbón, dona Elena e dona Práxedes Salgueiro, as que asumiron a responsabilidade (e os custes) de poñer en pé un novo teatro sobre as cinsas do vello circo. Encargáronlle a obra ao prestixioso arquitecto Antonio Palacios (quen, por certo, sabedes en que outro edificio se inspirou para construír o noso novo teatro? Pois si, na Ópera Garnier de París. Ás veces, iso das conspiracións cósmicas vai que mete medo…), e cando por fin o novo teatro abriu as súas portas, o 23 de abril de 1927, fíxoo xa cun nome diferente: gardaron as sobriñas de don José a vella denominación, “Rosalía de Castro”, para o pequeno cinematógrafo que albergaba nos seus sotos (o actual auditorio). Pero o nome do novo salón era, evidentemente, outro ben distinto: “Teatro García Barbón”. Cal senón?

E así, a do teatro e mais o seu nome foron reflexo da vida da cidade, con momentos de maior gloria e de menor éxito, pero sen maiores cambios até que, a piques xa de desaparecer (o teatro, non a cidade), a Caixa de Aforros de Vigo se fai con el nos primeiros anos oitenta. Xa sabedes, os anos de “La Movida”, que tiveron cousas moi tolas… Desde entón, a existencia e o nome do noso teatro comezaron a correr parellas á historia da entidade bancaria que se fixo con el. Ou, o que é o mesmo: unha traxicomedia de dubidoso gusto, libreto infumable, e final pendente de escritura…

E, se queren que lles sexa honesto, penso que, xa que nin o teatro nin moito menos a caixa son nosos xa, polo menos que o seu nome si o sexa. Que sexa o que ten que ser, aquel co que se inaugurou e que nós, vigueses de toda a vida, levamos na nosa memoria. Porque igual que o noso ADN non acepta máis autobús urbano que o “vitrasa” nin máis lupanar que a “ferrería”, na rúa Policarpo Sanz non temos máis teatro que un: o García Barbón.

Porque se permitimos que nos borren os nosos nomes, de aquí a pouco xa non saberemos nin como nos chamamos. Non é “Centro Cultural Afundación”, senón Teatro García Barbón, igual que non é Praza das Apertas, senón Cruce de Peniche. O mesmo agora, coa que está caendo, non nos parece este o maior dos nosos problemas. Pero xa veredes, xa. Xa veredes como non vos fai tanta graza cando o novo estadio de Balaídos se chame “Inditex Alcampo O Rei das Tartas Abel Caballero Stadium”… Logo non digades que non vos avisei!

Para cantar como Ses canta…

10384617_934914943196247_8305615005085861206_n

Unha das miñas teimas, esas polas que tanto se loita ao longo do tempo (e, por que non dicilo tamén, polas que máis paus me teñen caído), é a de traballar pola normalización do noso espazo cultural. Pola normalización das nosas letras, da nosa cultura, de todo o que, boamente, estea na miña man. Traballar pola normalización deste país tan (e perdóeme vostede, señora) curiosamente “anormal”.

Sempre dixen que, se en verdade a nosa fose unha cultura verdadeiramente forte (ou, cando menos, tan forte como tanto nos gusta fachendear) non debería chamarnos tanto a atención a aparición de certos formatos aos que o canon imperante rapidamente tilda de “fenómenos estraños”, alleos ao noso sistema. Ou sexa, que a aparición dun best-seller dentro da literatura galega e o avistamento dunha nave cargada de marcianos polo monte Galiñeiro virían sendo a mesma cousa. A resposta da nosa “intelligentsia” a este tipo de cuestións sempre é a mesma: nós non necesitamos deste tipo de historias porque aquí, no noso mundo máis aló do ben e do mal, xa temos os nosos propios formatos, puros e incorruptibles. Vamos, que a poesía galega vén sendo algo así coma o brazo de santa Teresa de Xesús… Pero eu non podo velo como eles. Non podo, non me colle no peito. Fronte a iso, eu prefiro aplaudir a chegada de cada unha desas novas propostas, cada nova voz que non me fala unha e outra vez do mesmo, a mesma mensaxe, o mesmo discurso de sempre, a mesma forma de sempre. Por iso gusto tanto do que está a facer Ses.

Veu a semana pasada a presentar “Tronzar os valos”, o seu novo disco, aquí, a Vigo. Estivo Ses cantando no teatro da cajadeahorros-caixanova-novagalicia-abanc… ¡no García Barbón! Lamentei moito non poder asistir, se ben eu conto coa sorte de tela visto en moitas outras ocasións, igual non tan sonadas, pero non por elo menos importantes. Non, nin moito menos. A última vez que a puiden ver foi asexando por unha raiola clandestina, cantándolle aos rapaces nun instituto da cidade. E gustoume moito o que vin: Ses fálalles aos rapaces con claridade. Trátaos de ti a ti, con respecto, pero de ti a ti. Como a xente que son, e non como se polo mero feito de seren rapaces fosen imbéciles. E faino empregando o seu mesmo código. Fálalles de hip hop, de como moitos cantantes perden a vida nada máis que polo mero feito de seren cantantes. E fálalles de Víctor Jara, e das mans de Víctor Jara. E de homes e mulleres, e do que aínda hoxe implica ser home ou ser muller… E faino, sobre todo, con normalidade. Do mesmo xeito que canta. Esa maneira de facer, valente, decidida, afouta. Dese xeito, ese preciso xeito, tan e tan necesario neste país…

E ollo, que digo valente, pero non se trata de que Ses sexa “brava”, e quede aí o conto, sen máis. Non, as cousas xa non son como antes, que todo o que se facía aquí ou era folc ou era “bravú”. Non, non é iso. Ses é brava, si, pero tamén é tenra, que non se poden cravar verdades coma coitelos con tanta dozura como ela o fai en “Tronzar os valos”, a canción que lle dá título ao disco. E é atroz, e fera, máis tamén é delicada como quimera. E canta coa boca ben chea e o corazón aberto en canal, maldita sexa. E é contundente como a mesmísima Credence Clearwater Revival ensaiando nas Encrobas, como un zarpazo de rocanrol en todos os fociños, coma un sorriso franco en plena mañá. E é directa, e é pura como boa mestiza, feita de country, de blues, de alalá e de tumbao. Ses é Rosalía, e é Jara, e Fuxan os ventos, e é a fodida Janis Joplin berrando en galego a peito partido.

Todo iso é Ses, un pouco de todo de canto andamos tan necesitados neste país falto de normalidade. Un país onde os rapaces pensan que o que mola é falar en inglés (aínda que logo che pregunten como se di “hot dog” en inglés…). O mesmo país no que en cada volta tes que escoitar como un pai protesta, porque a ver para que carallo vai servirlle ao seu rapaz o galego cando estea emigrado en Alemania (e non sería mellor, digo eu, cuestionarse por que ten que emigrar o fillo?). O mesmo onde tes que explicarlle a unha nai por que segue a ser bo para o seu rapaz ter unha lingua, unha cultura de seu. Si, necesitamos a Ses porque ela representa algo grande. Algo que se parece moito, moito, ao país que leva no peito. Obviamente.

Da Reconquista á chegada do AVE: o atraso progresa adecuadamente

masa-enfurecida-frankenstein
Teño que confesar que ando ultimamente un pouco despistado. Non é que sexa eu de natural iluminado, pero o destes días, amigos, é moito peor… Chega outro ano máis a festa da Reconquista, esa reviravolta heroica da nosa historia en que os vigueses botamos fóra destas terras os franceses para gañarnos o título de “ciudad siempre fiel, leal…”, e todo iso que segue e que podedes ver tanto no escudo como en calquera papeleira da cidade (o cal, agora que o penso, non deixa de ser curioso…). O caso é que eu volvo cunha dúbida que, coma o turrón, regresa a min con periodicidade anual: oes, mira, e non nos equivocariamos de bando?

A ver, que igual vós non tedes ningunha dúbida ao respecto, “Claro que si, fóra co invasor gabacho!”, e todo iso. Pero eu… Se vos interesa a miña opinión, direivos que eu non acabo de velo con claridade. É que son tantas as cousas daquel tempo que aínda non sabemos con certeza! Ou, mellor dito, tantas as que, malia sabérense con claridade, acabaron pasando doutro xeito á nosa “memoria” colectiva…

Por exemplo: moito teño oído falar do monumento a Cachamuíña na praza da Independencia, cando en realidade quen loce todo farruco e pintiparado alá arriba non é outro senón Pablo Morillo, militar zamorano coñecido por, entre outras curiosidades, non ter xogado un papel especialmente heroico en tal momento histórico, para que enganarnos… E, con todo, aí tedes, cada 28 de marzo, toda a corporación municipal en pleno rendéndolle honores a don Pablo, co noso sempre benquerido e nunca ben ponderado primeiro mandatario levándolle flores, como se dun namorado calquera se tratar. E que dirán entre tanto todas as pombas e gaivotas que frecuentan a castrense cachola do señor Morillo ao ver tanta honra, pompa e boato? Pois home, digo eu que se esmendrellarán de risa ao recordar a nosa mala memoria: apenas catorce anos despois da famosa Reconquista, volveu entrar Pablo Morillo en Vigo. Foi un 4 de agosto de 1823, pero xa non con tantas ansias de liberar a praza, senón máis ben para todo o contrario… Viña o amigo Morillo a acabar esta vez co apoio da cidade ao goberno legal do chamado Trienio Liberal (aquel que recuperaba a vixencia da Constitución de Cádiz), portando o zamorano a bandeira do absolutismo, e en curiosa compaña… Porque moito lirili con botar fóra os franceses en 1809 e todo iso, pero os amigos cos que veu don Pablo no ano 23 eran cen mil… En concreto, os Cen Mil Fillos de San Luis. E que facemos nós? Pois que imos facer: poñerlle un monumento!

Queredes outro exemplo? Pois nada, aí volo deixo: de sempre se nos representou ao malvado Chalot, o comandante en xefe das tropas francesas que botamos a patadas no cu pola porta da Laxe abaixo, como un tiparraco vello, ruín, incompetente… (Xa sabedes, ese tipo de fulano ao que nada máis lle faltaría, que sei eu… ¿querer poñer un barco no medio da praza da Constitución?). Si, esa é a versión transmitida. O malo é ter acceso ás bibliotecas e ao coñecemento… (xa o ministro Wert o di, “cada vez que escoito a palabra Cultura, penso que non recortei o suficiente!”). Así, hoxe, e grazas a traballos como os de Ricardo Troncoso, membro do Instituto de Estudos Vigueses, sabemos que “diso nada, monada!” Mal que nos pese, Jacques Antoine Chalot si foi un home importante e recoñecido no exército francés, varias veces condecorado polo seu valor ao longo dos seus trinta e dous anos de servizo. Non son poucos os momentos de indubidable valor histórico nos que Chalot participou, campos de batalla como o de Austerlitz, Jena, Eylau… Pero a min (que xa sabedes que son especialmente picajoso) gustaríame chamar a vosa atención sobre un en particular: hoxe sabemos que Chalot, o noso non-tan-estúpido-comandante, estivo presente na mesmísima toma da Bastilla. Aí o tedes, un dos fulanos que empezaron a mandanga aquela da Liberté, Égalité, Fraternité. Vamos, case nada… E o tipo estaba en Vigo no ano 1809. Como diría Suso de Toro, e que quererá o fulano ese? Será parvo ou comerá merda? Ou o que é o mesmo: que pintaba toda esa xente aquí? E virían de París a Vigo para ver Cangas? Non, dáme a min que os tiros de mosquetón non ían por aí… Imaxinade por un intre o interesantes que serían as ideas que estes homes traían nos petos das súas casacas, e nós dicíndolles olvida mi nombre, mi cara, mi casa, y pega la vuelta, como se fósemos uns Pimpinelas calquera…

Xa imaxino o que ides dicirme, “Home, rapaz, é que a tiros tampouco son formas…” E por suposto que non, tedes razón. Por moi loables que sexan as ideas de progreso que un traia, hai maneiras e maneiras de inculcalas. E é moi certo que a baionetazos non é o mellor xeito de facer entrar a letra, precisamente. Pero, deixando esa cuestión de lado, non me negaredes que, historicamente falando, parece que teñamos man para escoller, unha e outra vez, o bando equivocado. Supoño que é esta unha das razóns polas que Spain is different… Apostamos por Isabel la Católica e as súas amizades perigosas: xente como Torquemada no papel de mestre churrasqueiro, un fulano que tiña moi claro que unha boa barbacoa no nome de Deus era moito mellor que calquera idea de progreso. Tivemos un imperio no que nunca se puña o sol e, contra todo prognóstico, atopamos o xeito de fundir o sol. Cando o progreso revolucionario que co tempo deviría na Europa moderna chamou ás nosas portas, nós preferimos dicirlle aquilo de ¡Vuelva usted mañana!, que aquí xa estabamos tan a gustito cun monarca absolutista que sabía coma ninguén poñernos en valor a idea da Liberdade… De no ter Liberdade! É verdade que parimos a Constitución de 1812, pero pronto comprendemos que semellante avance non era cousa boa, e non tardamos en deixala para os libros de historia. Apostamos por Franco, por Fraga, por Rajoy, por Bisbal e por Paquito el Chocolatero. Non me negaredes que, ante calquera opción de progreso, nós temos unha habelencia caralluda para escoller a opción incorrecta! E logo, xa o dicía aquel: ¡España y yo somos así, señora!

Si, como vos dicía ao principio, ando un pouco despistado con este tema. Pero non pasa nada: aínda que lento, tamén son seguro (creo). Tardei en aprender a lección, pero agora xa o teño claro. Por iso, este domingo o meu amigo o alcalde e mais eu iremos á flamante nova estación de Urzaiz. Disque chega o primeiro tren de alta velocidade a Vigo, aínda que nada máis sexa en probas. Quedade tranquilos, que agora xa temos o choio aprendido: tan pronto como o AVE asome o morro medio metro por fóra do túnel que leva ás plataformas, aí estaremos os dous, o meu amigo o alcalde e mais eu, para recibilo como merece: a pedradas. De feito, dime o rexedor por liña interna que, se é para iso, igual entón si que ordena tirar abaixo a cruz do Castro: que non se diga que nesta cidade non hai cascotes para todos… É un clamor popular! Tanto progreso, tanto progreso… ¡En Vitrasa todos, Padornelo arriba!

Si, aí estaremos. E despois, unha vez chimpado o tren no fondo da ría, baixaremos comer un bocadillo de chourizo frito á praza da Constitución. (Bueno, mirade, recoñezo que niso si saímos gañando: no medio de tanta xente, ter que paparse un canard à l’orange ía ser complicado que nin diola…). Feliz Reconquista a todos!

Morreu Pablo Beiro

IMG-20150302-WA0014

Si, morreu Pablo e para min, como para tantos que o queriamos ben, é unha mágoa grande. Porque Pablo era, como tanto se ten repetido nestes últimos días, unha Persoa inmensa. Así, con maiúsculas. Un deses homes sobradamente capaces de coller a vida polos cornos e axeitala para que esta resultase un pouco máis amable, un algo máis confortable. Pero non para el, senón para os seus semellantes. Porque o corazón de Pablo era tan grande, tanto e tanto, que entre as súas aurículas e ventrículos había espazo abondo para un mundo enteiro.

Foron moitísimos os méritos de Pablo que todos fomos recordando nestes días. No ano 1982 Pablo fundou o Amfiv, equipo da elite do baloncesto español en cadeira de rodas. No 2000 foi premiado como Mellor Deportista Galego, e ese mesmo ano recibiu o recoñecemento de Vigués Distinguido. Tamén mantivo Pablo unha grande actividade no eido da política, converténdose en 2009 no primeiro edil en cadeira de rodas no concello de Vigo, onde desenvolveu un importante traballo en prol da eliminación das barreiras arquitectónicas coas que a cidade trababa á xente con algún tipo de discapacidade. Si, como todo o mundo recoñece estes días, o traballo público, social, político, de Pablo era magnífico. Pero, francamente, non é ese o Pablo que a min me vén ao pensamento cando pecho os ollos e penso que xa non o verei máis…

Eu coñecín a Pablo moitos anos atrás, antes de todos eses méritos dos que hoxe fala o xornal. E, xa daquela, Pablo era moi grande. Porque, con todo o seu bo facer, Pablo era para nós alguén moito máis próximo, moito máis cercano. Antes de ser o fundador do Amfiv, antes de ser un dos heroes parolímpicos, moito antes de ser o señor concelleiro, o señor Beiro era Pablo, “o do quiosco”.

Na primeira lembranza que eu gardo de Pablo eu son aínda un rapaz, un cativo na praia de Canido, e recordo perfectamente o día en que coñecín a Pablo. Foi unha mañá, unha que empezara coa miña nai contándome na nosa cociña que Pablo, o fillo da señora Nahír, abrira un quiosco alá abaixo, na estación. “Un kiosko, aquí?”. “Sí -respondeume ela-, xusto en fronte da droguería de Javier”. Comprendede a miña estrañeza, naquel Canido dos primeirísimos anos oitenta aquilo era toda unha novidade, así que alá marchei eu, correndo con todo un valiosísimo saldo de cen pesetas, disposto a gastalas todas no novo quiosco dese tal Pablo. Lémbroo perfectamente, un “Mortadelo” e unha présa de gominolas foron o comezo dunha relación que durou para sempre.

Os anos e a vida leváronme a outros enderezos, a outros quilómetros, a outras cidades, pero Pablo sempre mantivo aberta esa comunicación. Non deixaba de preguntarme, sempre con moito interese, que tal ían as cousas cada vez que nos volviamos atopar, e sei que el, sempre atento, se encargaba de avisar á miña irmá cada vez que o xornal recollía algunha nova que tivese que ver comigo. “Andre, que hoxe vén o teu irmán no periódico!” Cónstame que había agarimo, moitísimo agarimo, naqueles avisos que Pablo lle deixaba a Andrea á beira do bar Canido.

Hoxe o kiosko está pechado, e eu non podo evitar pensar que tiña que chover, claro que si. Seguro que el, home forte, activo, positivo, non o querería así, pero é que nós non somos tan fortes coma el. Hoxe todos estamos tristes, e chora o mar, e chora o vento, e choran as areas da praia, e as vías do tranvía, e mais a máquina de refrescos. Porque marchou un home bo, carallo. E como non iamos chorar? Choramos porque si, porque nos dá a gana, e porque marchou un home bo. Ese é o Pablo que eu hei botar de menos sempre, cada vez que volva pasar por ese quiosco que aí arriba vos deixo: un home bo. Que a terra lle sexa leve.

Facer camiño

B-JWuiDIIAAFKq_.jpg-large

Grazas á xenerosidade do meu bo amigo Pedro Iturburua, tiven a oportunidade de participar onte nos “Encontros en negro” organizados polo Torrente Ballester de Pontevedra. Alí estaba, acompañando a outros dous escritores, grandes, como son Dolores Redondo e Domingo Villar. Non direi nada sobre eles como autores porque, honestamente, a estas alturas non creo que sexa necesario… Como xa imaxinaredes polo título do encontro, o asunto ía de conversar sobre a novela negra e as súas cousas. E non pensedes que eu as tiña todas comigo: como xa sabedes os que máis ou menos ides seguíndome, eu (que xa me dá pudor incluso recoñecerme como escritor) non acabo de ver moi claro iso de etiquetarnos nin a min ni ao meu traballo como “negros”. Que traballo coma un negro para que ás veces me poñan verde? Si. Que me encanta poñerme morado de gominolas e de cando en vez me meto nalgún marrón? Pois tamén. Pero, de aí a dicir que eu son un autor de novela negra… Por moito que se empeñe o señor Planeta en aseverar tal cousa, o certo é que non, nin moito menos.

Por fortuna, a cousa tampouco tirou por aí, e ao final (bueno, xa ao principio, en realidade, para que enganarnos…) a cousa acabou tirando por outros derroteiros, bastante máis lonxe do canónico e bastante máis preto das gargalladas. Así, por exemplo, conseguimos establecer os nosos métodos favoritos: Dolores aclarou que ela é de matar coas mans, “a coitelo” (se ben advertindo dos moitos riscos delatores que tal método ten: onde estea un bo coitelo de monte que se quiten os de matar o porco); Domingo explicounos que para el o mellor xeito é chimpando a túa vítima barranco abaixo, en plan “uy, se me cayó!”. E eu deixei claro que o meu é matar de risa, que ademais aínda non vén tipificado no código penal. Ao final deixámolo en táboas, repartindo (lanzando, mellor dito) rodillos de cociña para todos. E todos o pasamos moi ben. Porque en realidade diso era do que vos quería falar…

11001875_10203541067948411_5927946224659492646_n

O bo de onte foi que, malia os meus temores iniciais, a xornada acabou convertida nun verdadeiro “encontro”, unha xuntanza de amigos. Amigos vellos e amigos novos… Aí estabamos, como vos dicía, Marta e mais eu, os dous na compaña de Pedro Iturburua, na organización do acto, e mais Ramón Rozas, non sei se moderando a charla, ou máis ben tentando poñer orde entre tanta e tanta gargallada… Desde Vigo viñeron tamén Bragado e Celia, que ademais traían con eles a Moncho Nicolás (quen, á súa vez, tamén traía consigo a boa nova dunha nova novela!), e no hall do instituto atopámonos con Xaime Corral, un libreiro coma poucos. E, home, falando de libreiros excepcionais ao tempo que amigos, aí estaban tamén Mercedes Corbillón e mais Xacobe, de Cronopios. E con eles apareceu tamén Susana Pedreira co seu mozo. E Anxos Rial, e Fernando Fernández, de Galaxia, e… Bueno, claro: e Dolores e mais Domingo. Foi bonito, foi, compartir a xornada con eles…

A foto da biblioteca

Unha das cousas fantásticas que ten este traballo é a cantidade de xente que vas coñecendo polo camiño. Foi este un día tamén de apertar moitas mans novas que, de seguro, volverán en calquera momento, xa convertidas en amigas. Pero a xornada de onte tivo algo de especial, algo… de vernos todos, contentos, sorrintes, nunha volta inesperada do camiño. Pouco e pouco, as letras van tecendo esta pequena gran familia de sorrisos, de inquedanzas, de boa xente. Queredes saber de que vos falo? Botádelle un ollo a esta foto:

10431503_10152779988474685_7092491772245720819_n

Disto, disto se trata.

O Autor e a Musa

Traxedia greco-olívica en tres actos

Primeiro acto

A crise

Vigo á noite

Durme a cidade. Vista desde as augas da ría, toda ela aparece en tebras, non hai luz por ningures. Ou case: o único punto que se mantén aceso é unha fiestra, unha ventá aínda esperta no casco vello.
As mans quedas, a ollada fixa no monitor do ordenador. Inmóbil na pantalla, o cursor teima na súa intermitencia con paciencia infinita. Baixo el, toda unha páxina en branco. Inmóbil ante o teclado, o Autor do Momento permanece en silencio, derramado en realidade sobre a súa mesa de traballo mentres o Coro, aburrido xa, durmiña nun recanto escuro da biblioteca.

–Polo amor de Zeus! –exclama de súpeto o Autor do Momento–, Que fago, que fago! QUE FAGO!!!
Todos os membros do Coro abren o mesmo ollo ao mesmo tempo.
–Non hai maneira, non hai xeito! –exclaman con xesto tráxico–. Non podemos durmir nin do revés nin do dereito!
–A revista literaria máis cool do país pídeme unha colaboración –láiase o Autor do Momento–, e eu non son quen de xuntar nin catro palabras con sentido…
–Non hai xeito, non hai maneira! –volve laiarse dramaticamente o Coro–. Se polo menos houber café na cafeteira…
O Autor lánzalle unha ollada reprobatoria ao Coro.
–Pois se non o hai é porque xa acabastes vós con el, raio de preas!
–Pero cal é o problema, oh, laureado Autor do Momento, que a nós nos esperta e a ti te afunde en terrible tormento?!
–Pero bueno! –protesta o Autor–, e logo non levades aquí comigo toda a noite? Por favor, vaia ruína de Coro que me tocou…
Pillados no despiste, todos os membros do Coro comezan a disimular, asubiando uns, mirando para outro lado outros.
–Que xa podiades estar un pouco máis atentos, puñeta! –os coreutas quedan agora ollando para o chan, retorcendo con incomodidade as súas togas entre as mans–. O problema é que estou en branco… E xusto agora, ante unha oportunidade coma esta!
–Danos unha pista! –insisten–, é polo encargo desa revista?
–Que se é…? Pois claro que é por iso! E a ver se espelides un pouco, que non é esa revista. É A revista, así, con maiúsculas. A publicación que consagra os heroes do Parnaso e afunde os farsantes das letras… E eu xa me vou vendo coa auga ao pescozo! O meu problema é… –desesperado, morde o puño–. O problema é… Todo. Todo! Os da revista pedíronme un conto para o seu seguinte número, e a min non se me ocorre nada. Nada!
–Pero como pode ser, se ti es o Autor do Momento!
–Pois a ver, igual xa non hai talento…
–Pero como pode ser, se ti es o Aristófanes do Berbés!
–Bueno, mirade, ultimamente todo me sae do revés…
–Pero como pode ser, se ti es o Autor Revelación!
–É que me abandonou a Inspiración!
Silencio sepulcral.
Algúns membros do Coro amosan máscaras coa boca aberta, outros con ollos coma pratos, e mesmo hainos que se botan as mans á cabeza, conmocionados por tan terrible nova.
–Si –recoñece por fin, abatido, o Autor–, esa é a verdade… Se non llo dixen a ninguén foi porque non podo coa vergoña, pero o certo é que ela xa non está… Marchou.
–Pero como pode ser! Non logramos comprender!
–Bueno, pois que queredes que vos diga! Tampouco é tan difícil de entender, recontra! Marchou, deixoume –xesticulando moitísimo, sen deixar de camiñar dun lado a outra da peza–, aurrevoire que dixo Voltaire, anda y que te ondulen con la permané, vou por tabaco un momento, y se marchó y a su barco le llamó Libertad, Qué lástima pero adiós, me despido de ti y me voy! Que queredes que vos diga, rapaces: liscou, foise co vento, abandonoume!
–Déixasnos coa alma abatida, unha rapaza tan divertida…
O Autor volve quedar vendo para o Coro.
–Unha rapaza tan divert…? Pero vós estades parvos ou que raio vos pasa! Estamos falando de Talía, a musa da Comedia! Como carallo non ía ser divertida?!
Todo o Coro queda vendo para o Autor. Agora para o chan. De novo para o Autor.
–E non falaches con ela? Igual logras convencela!
–Chamala…?
O Autor do Momento fica pensativo. Bota man do teléfono móbil que leva no peto e queda vendo para el.
–Non sei, rapaces, non creo que ela queira…
–Chama! Chama!
–É que non sei…
–Chama! Chama!
–Igual non lle apetece falar comigo…
–Pero bueno! A estas alturas con estes remilgos? Pois se non a chamas ti, chamámola nós!
–Hei! –protesta o Autor–. E que pasa coa rima?
–Que rima nin que escusa?! Agora o que precisas é falar coa túa musa!
Un dos membros do Coro arrebátalle o teléfono ao Autor, e todos se arremuíñan ao redor do aparato. Marcan. Ton de chamada. Un, dous, tres…
–Non contesta… Igual marchou de festa!
Seis. Sete. Oito tons. Voz metálica en off.
“A deidade á que vostede chama está apagada ou fóra de cobertura. Deixe a súa mensaxe… Non sendo que sexa vostede o Autor do Momento. Se é así, entón aguanta a respiración, conta até mil, e logo… Ben, logo tampouco deixes ningunha mensaxe!”
O Coro cambia a súa máscara de alegría pola de tristura.
–Non hai nada que facer! Non che quere nin coller!

Segundo Acto

A cita

Shangai

Interior dun coñecido restaurante vigués. Din as crónicas que, malia o seu valor histórico, hoxe está pechado. Pero a nós dános igual. Abrímolo, e punto. Sentado a unha das mesas, o Autor do Momento agarda. Nervioso, non deixa de se remexer na súa cadeira, ora ollando para a entrada do local, ora recompoñendo a paxariña no seu pescozo. Ábrese a porta e, por fin, entra A Musa.
–Aquí! –xesticula nervioso o Autor–, estou Aquí!
Ela fai un aceno mudo, indicándolle que si, que se calme, que xa o viu.
–Por favor, queres parar dunha vez?
–Era por se non me vías.
–Por se non te vía? Pero se non hai ninguén máis no local! De que tiñas medo, de que te confundise coa palmeira a carón da barra?
–Si, bueno… Así que ao final cambiaches de opinión, eh?
–Ben, digamos que logo de cento tres mensaxes no buzón de voz, de colapsarme a caixa de correo electrónico, e de encher de tarxetas co teu número o mural de avisos do meu supermercado, empezabas a ser xa difícil de ignorar.
–Vaia, recoñezo que talvez se me fose un pouco a man…
–Non, con iso non. Foi cando escribiches o teu número de teléfono con gasolina ardendo na miña beirarrúa. Aí si que si que se che foi a man, si…
–Xa, pode ser… –recoñece avergoñado o Autor do Momento–. Pero é que preciso falar contigo!
–Non, se iso xa me quedou claro, xa. Pois nada, ti dirás, aquí me tes…
O Autor do momento queda en silencio. Traga cuspe, afróuxase o pescozo da camisa.
–Verás… Levo todo este tempo pensando en como dicirche isto, falalo contigo dun xeito maduro, caval, concis… POR FAVOR, VOLVE COMIGO! VOLVE COMIGO! NECÉSITOTE, TALÍA, SEN TI NON SON NADA!!!
Malia a explosión nerviosa do autor, a Musa apenas altera o seu ricto. É máis, mentres segue coa ollada posta nel incluso parece debuxar certo xesto de fastío no seu rostro, como se xa estiver afeita a tales cousas…
–Pero bueno –láiase–. Tanta historia para isto? Por favor, rapaz… Por que ía eu volver contigo?
–Porque cambiei, Talía, tes que crerme, esta vez é verdade!
–Si –responde ela facendo burla–, e tanto que si! Non hai máis que escoitarte… Vese que es, como dixeches? Ah, si, unha persoa madura, cabal, concisa… Vamos, que por iso estás agora soando os mocos co mantel!
–Que si, que é verdade!
–Xa vexo… E dime unha cousa: en que parte do teu “Novo Eu” encaixa este numeriño que mes estás montando no medio deste… “restaurante”?
O Autor detecta o poso de desprezo que a Musa deixou pairando sobre o substantivo.
–Que pasa –responde, ollando ao seu redor–, seica non che gusta o restaurante?
–Home, chico, ti dirás…
–Que?! –protesta–, que ten de malo?
Ela acena ao seu redor.
–Como que que? Con isto esperabas impresionarme?
–E logo, non che prace?!
–Pero se nada máis é un chinés!
–Ai, non! –corrixe el–, iso si que non. Diso nada! Este non é un chinés calquera! Este é o Shangai, o primeiro restaurante asiático que houbo na cidade!
–Ai, si? –responde a Musa con toda a indiferenza do Olimpo.
–E tanto! No seu momento, alá polo ano 1982, foi toda unha revolución. –Entusiasmado– Imaxínate, o primeiro restaurante chinés! –Entusiasmado e enfático– Se na cidade abría un local deste tipo era sinal inequívoco de que os tempos estaban cambiando. –Entusiasmado, enfático, e considerablemente épico– Prepárate, modernidade, porque aí vamos os vigueses!
–Pero que carallo está dicindo? Seica perdiches a puta cabeza, ou que?!
–Mira, para que te fagas unha idea: aí onde ti estás estiveron sentadas as “Tacañonas” do 1, 2, 3, o programa da tele.
–Aquí? –repite a Musa ollando para o seu asento–. As tres na mesma cadeira?
–Exacto. E aquí, na miña… Non o adiviñarías nunca!
–Sorpréndeme…
–Emilio Aragón!!!
A Musa queda vendo para o Autor.
–Milikito?
–O mesmo! –reponde el, sumamente emocionado.
–Oe, pois moi ben. Pero segue a ser un chinés. E aínda por riba agora non hai ninguén.
Silencio. Agora é o Autor quen queda vendo para a Musa.
–É que está pechado.
Ela engurra o cello.
–Pechado? E logo que diaños facemos nós aquí?
–Bueno, mira –respondeu el a xeito de desculpa–, é o mellor escenario que conseguín imaxinar para escribir o noso encontro…
–Non…
–Ahá –recoñece.
–Non me digas –responde Ela, ladeando lentamente a cabeza– que isto é o máximo para o que che deu o maxín.
–E non cho estou dicindo? –deféndese o Autor do Momento–. Non son capaz de imaxinar nada mellor. Velo –incrépaa desesperado–, ves como te necesito?
–Xa vexo, xa…
–De todos modos, pensei que che agradaría…
–A min? –pregunta Ela con xesto desconcertado–. E iso por que?
–Bueno, non sei… Polo exótico, supoño.
–Polo… exótico?
–Si, claro! Eu cada vez que vou a un chinés sempre teño a sensación de que estou noutro país… Non sei, a ti non che pasa?
Incrédula, a Musa queda vendo para o Autor.
–Que se a min non me…? Pero ti es idiota, ou que demo che ocorre? Eu son a musa Talía!
–Si. E?
–Pero como que e? –Ela encolle os ombreiros–. Pois que veño do mesmísimo Olimpo, imbécil! Como carallo esperas que me resulte exótico un fodido restaurante chinés?! Non, se xa dicía eu que isto era unha perda de tempo…
–Non, non –o Autor bótase ás mans da Musa–. Non digas iso, por favor! Son un home novo, Talía, de verdade. Necesítote, necesito que volvas!
–Iso non é posible…
–Pero por que non? Seica xa non lembras o ben que o pasabamos xuntos?
–Non sei, tes que comprender que eu xa pasei páxina…
–… E o moito que riamos vendo “Amar en tiempos revueltos”…
–Si, bueno, iso é si verdade…
–… Ou imaxinando a cara que porían na editorial cada vez que lles enviabamos un falso primeiro borrador?
–Ou, si –responde Talía divertida–, aqueles famosos “primeiros borradores” teus!
–Que en realidade non eran outra cousa senón páxinas copiadas palabra por palabra de Arturo Pérez Reverte e Juan Manuel de Prada!
–Si, iso cando non che daba por facer pasar por túas as páxinas de Belén Esteban!
–Ou das Páxinas Amarelas!
Os dous botan a rir.
–Si, iso si que estaba ben! A cara que debía de poñer Bragado!
–Si…
Quedan en silencio, as mans collidas sobre o mantel.
–Pero iso xa foi…
–E pode volver ser –responde el con entusiasmo.
–Non sei…
–Dime cando menos que o pensarás.
–Non o sei.
Incómoda, a Musa levántase e marcha. O Autor séguea coa ollada e, en silencio, queda por un bo anaco vendo para a porta pola que Talía acaba de desaparecer. Todas as luces baixan e o Shangai queda na penumbra, nada máis alumeado por unha única vela, a que arde na mesa do Autor. Queda agora vendo para a vela. En silencio, sen apenas moverse. Sorrí, bota o corpo para adiante e sopra. Escuridade absoluta.

Terceiro Acto

O reality show

Verne

Dous escenarios simultáneos. O primeiro, o Plató 1, está na Alameda, a carón da súa fonte central, onde un pequeno rebumbio de xente agarda ansiosa pola saída dos protagonistas. Trátase, por unha banda, dun pequeno equipo de televisión, formado por dous técnicos de cámara, outro de son, e unha presentadora, Pilar García Rego, elegantemente vestida nun traxe de saia e chaqueta gris perla. Pola outra está o Coro, que fai as veces de “masa alterada”, separado dos protagonistas por un cordón policial.
O segundo, o Plató 2, está diante do Náutico. Nel, xusto a carón do monumento a Xulio Verne, Jacobo Buceta agarda, micrófono en man. Aquí non hai técnicos, tan só unha única cámara fixa que o mesmo Jacobo se en carga de axustar, orientándoa cara el. Comproba o son, un dous, un dous, probando, e simula un sorriso a cámara. Á súa beira, o mesmo Coro de antes, pero aquí inmóbil, pasivo e aburrido por tras dun único valado de obra amarelo.
Comeza a acción no primeiro escenario, onde todos se revolven nerviosos ao veren aparecer a Musa por un dos laterais da Alameda. Guapa, guapa!, berran todos os membros do Coro. Estamos contigo! Grande!, seguen a berrar. Folklórica!, berra un. Todos os demais quedan vendo para ese membro do Coro. Atractiva!, corríxese. Desconcertada, Talía diríxese onda os focos das cámaras cun sorriso nos beizos.
–Talía! Talía, por favor! –berra Pilar García Rego–, algunha declaración para Zigzag Corazón?
–Hei! –exclama coqueta a Musa–. Pero que é isto?! A verdade é que non me esperaba este recibimento! Ola! –saúda en dirección ao Coro–, ola a todos!
Ao vérense saudados, todos os membros do Coro reaccionan con euforia desatada.
–GUAPA!
–GAITEIRA!
–ESTAMOS CONTIGO!
–Folklórica!
Silencio.
–ATRACTIVA!
–Por favor, Talía, non deixes de contarnos –pide a presentadora–, que nos podes dicir sobre a vosa cita?
–Ouh, vaia, non sei, Pilar –responde a Musa con xesto subitamente meditabundo–. Non sei… Mira, se teño que ser sincera, a verdade é que isto xa está, xa foi. Penso que non paga a pena seguir tirando de algo que… –Pénsao por un intre–. Mira, a verdade é que el e mais eu quixémonos moito, pero agora xa está, xa foi. Creo que é o momento de asumir que o noso non funcionou, e que toca pasar páxina, non?
–Atención, amigos –Pilar García Rego diríxese directamente a cámara–, porque parece que poderiamos estar ante unha exclusiva! –Volve dirixirse á moza–. Podemos dicir entón que a relación entre o Autor do Momento e a súa Musa, a paixón que apenas un ano atrás enchía todas as portadas, o terremoto informativo que até hai uns meses era o centro de toda a actividade literario-cardíaca, está acabada?
–Si –responde a Musa con ar afectado–. Moito me temo que si…
Fundido a negro.

Imos ao Plató 2, vemos como o Autor do Momento dobra a esquina de Montero Ríos. A ollada perdida no chan, as mans afundidas nos petos do pantalón, o paso arrastrado. Jacobo Buceta faille un aceno coa man e, sorprendido, o Autor vai onda el.
–Vaia! –exclama–. Pero se ti es Jacobo Buceta!
–Exacto –responde desde un sorriso franco o xornalista.
–Guau –exclama con abraio o Autor–, Jacobo Buceta…
–Si…
–Jacobo Buceta, nada menos! –insiste o Autor–, a Voz da cidade!
–Que si, que son Jacobo Buceta, si… Gustaríame facerche algunhas preguntas, para os nosos oíntes do Vigo Hoy por hoy.
–A min? Guau, guau, que forte, que impresión… Imos falar do Celta? Porque a verdade é que eu son máis do Rápido de Bouzas…
–Buuuhhh, fóra, fóra… –protesta o Coro, se ben sen demasiado interese en realidade.
–Non non, non te preocupes. Se iso outro día.
–E… entón?
–Cóntanos, como viches ti o partido?
O autor queda vendo para Buceta, desconcertado.
–O… o partido? Pero non era que non iamos falar do Celta?
–Refírome ao teu partido –explica Jacobo–, o encontro, o derbi con Talía, a Copa pola túa Musa perdida.
–Ah, iso! –o Autor volve sorrir, unha vez comprendido o erro–. Bueno, pois moi ben, moi ben…
–Buuhh… –insiste o Coro, se ben aínda con menos énfase que antes. O Autor e mais o entrevistador quedan por un intre vendo para el, ambos en silencio. Por fin, é Jacobo Buceta quen retoma o diálogo.
–Moi ben?
–Si –responde todo cheo o Autor–, a verdade é que si.
“Mira, Jacobo, o certo é que foi un un contra un, noventa minutos de encontro, non hai Musa pequena… En fin, xa ti sabes: Literatura é literatura.
–Correcto. E dime, como viches o rival?
–Bueno, se queres que che diga a verdade, Jacobo, o certo é que nun principio atopei a Talía… –o Autor queda en silencio, pensándoo–. Mmm, como che diría eu? Creo que Ela saíu cunha actitude snob, altiva, arrogante… Vamos, o que se di maiormente divina.
–Bueno, imaxino que xogar contra unha deidade é o que ten, non?
–Si, claro. Non debemos esquecer que o seu adestrador é o mesmísimo Zeus…
Fundido a negro.

Volvemos ao Plató 1. Pilar García Rego segue falando coa Musa.
–Vaia, lamentamos escoitarte dicir isto, Talía… –responde a presentadora con finxida afectación–. Dinos, pois, que foi o que fallou na vosa relación?
A Musa volve quedar en silencio, pensando a resposta coa ollada perdida no infinito.
–Ben, non sei, Pilar… Eu penso que xa foi mal desde o principio.
–Non me digas!
–Si, eu creo que si… Verás, é que de onde non hai… Fixen todo o que puiden, pero a verdade é que… Mira, non o digo por criticar, pero o certo é que o Aristófanes do Berbés é moi malo, non ten nin un gramo de talento, non dá xuntado unha vogal cunha consoante sen meterlle unha dúbida polo medio, e ademais ten un cheiro corporal insoportable. Por non dicir que é un imbécil. E conste que o digo desde o respecto.
–Caramba, pois si que estaba mal a cousa…
–Folklórica! –insiste o Coro.
–Grazas, chicos! –responde Ela chiscando un ollo, presumida.
–Entón, parece que non hai nada que facerlle, non si?
–Non –sentenza a Musa–. De feito, o certo é que eu xa pasei páxina.
–Ai si?
–Si. Tanto, que xa vos podo adiantar que… –pausa dramática– xa estou nunha nova relación!
Pilar García Rego abre moito os ollos, finxindo sorpresa.
–Non!
–E tanto que si!
Fundido a negro.

Plató 2.
Jacobo Buceta segue a falar co Autor.
–Satisfeito, entón, co resultado do partido?
–E tanto que si, Jacobo –di con fachenda o Autor–. Ben é verdade que, como xa che dixen, nun primeiro momento Talía se mostrou reticente. Pero a medida que o partido foi avanzando, non lle quedou máis remedio que ceder nas súas defensas…
–Normal: é moi difícil resistirse a ese pressing durante os noventa minutos.
–Iso mesmo é o que digo eu sempre –responde con seguridade–. Iso, é que a afinación é un concepto demasiado sobrevalorado.
–Poderiamos falar, entón, dun empate que sabe a vitoria?
–Si, bueno, poderiamos dicir que si…
–Cres que este resultado abre un tempo de optimismo para o Autor do Momento?
–Por suposto, e tanto que si. É verdade que agora toca agardar polo partido de volta, pero si, eu penso que si.
–E dinos, podemos anunciar algunha novidade de cara ao mercado editorial de inverno?
–Ben, xa sabes como vai isto: o certo é que xa levamos tempo traballando nun novo proxecto, e… Bueno, é verdade que a lesión de Talía provocou un lixeiro parón, pero… Bueno, si, agora xa con ela de volta penso que se pode dicir que si, que entre este inverno e a primavera algo sacaremos.
–Primavera como tarde?
–Si. Primavera. Do 2023.
–Moitas grazas. –Ollando á cámara– Pois isto foi todo, queridos oíntes de Vigo Hoy por hoy. Despedímonos, non sen antes recordarlles que mañá, nestes mesmos micrófonos, o alcalde explicará a súa nova polémica proposta: a humanización da pista de aterraxe do aeroporto de Peinador-Abel Caballero. Parece ser que aínda que non manifestan o seu total desacordo, en AENA non acaban de ver con bos ollos a idea de chantar unha rotonda no medio e medio da pista de aterraxe. Mañá, en Vigo Hoy por hoy. De 10!
Fundido a negro.

De volta no Plató 1…
–Caramba! –De novo a cámara–. Si, señoras e señores, isto é televisión da boa, da de calidade! Aquí estamos, de exclusiva en exclusiva para Zigzag Corazón! Talía, a Musa da Comedia, de novo namorada! E dinos, Talía, que nos podes contar deste novo amor?
–Bueno, polo de agora non moito… É que queremos ir pouco a pouco, sabes?
–Claro, a emoción dos primeiros días…
–Non, non: é que aínda non temos a exclusiva firmada. Pero bueno, iso que ti dis tamén, tamén…
–E que é o que nos podes contar, entón? Podes dicirnos como se chama?
–Pois si, claro, iso si. Chámase Giorgio…
–Giorgio? –repite a Presentadora–. Non me digas! Italiano?
–OOOHHH!!! –exclama o Coro–. AAAHHH!!!
–Si –responde coqueta a Musa.
–Caramba! Absoluta exclusiva para os nosos espectadores aquí, na TVG! E dinos, Talía, para Zigzag Corazón: trátase de algún novo autor revelación? Autora, talvez? Como vos coñecestes? Nalgunha gala literaria? Na festa dos Xerais? No Festival de Almagro? En Saint Tropez, Mónaco, Ponte Caldelas?
–Non, non, que va! Nin sequera é escritor!
–Ai… non?
–Non! –exclama divertida a Musa–. En realidade é o encargado do restaurante italiano que hai debaixo da miña casa!
Desconcertada, a Presentadora queda vendo para Ela.
–O… O encargado do restaurante?
–Ahá. “Il fettuccini di La Gamboa”.
–Vaia, pois iso si que é unha sorpresa…
–Seino –repón Ela–. Pero que queredes que vos diga: desde que Giorgio está comigo, os menús do restaurante están escritos mellor que nunca!
Talía olla a cámara, chisca un ollo e, por suposto, fundido a negro.

Todo é mentira, señor axente!!!

BQq539Kt_400x400

Botándolle unha ollada ao xornal, veño de dar cunha desas novas que che deixan o corpo raro. Xa sabedes, ese tipo de “rareza” que che fai pensar que, definitivamente, por moito que os homes sexan de Marte e as mulleres de Venus, ti debes de ser de Plutón… A nova en cuestión vén sendo esta, e se pinchades no enlace que aquí vos deixo, habedes comprobar con asombro, pavor, suor fría e tremores a subir pola espiña dorsal como este ano ides ter a sorte de poder escoitar a Mario Vaquerizo lendo o pregón do entroido vigués. Aí, cun par… Dándolle voltas a que raio será o que lle estea a pasar pola cabeza (ideas de avangarda, aire, un matojo rodando…) a este alcalde que temos a sorte de ter, recordei algo que me sucedeu hai xa uns cantos anos. E non puiden evitar sorrir (pensando na miña querida granxa, alá nas radiactivas praderas de Plutón). Veredes…

En certa ocasión tiven que traballar como técnico de son para este “artista”. O problema (un deles) estaba en que a sala onde se facía a actuación non tiña licenza para concertos… Malia estaren máis que advertidos, os responsables da sala viñeran teimando en seguir facendo actuacións, polo que a policía xa os advertira de que, tan pronto como os veciños escoitasen unha soa nota, denunciaríanos, e non lles quedaría máis remedio que vir e pecharlles o local. Era o momento en que Vaquerizo comezaba a se converter en omnipresente estrela televisiva, e cando lles xurdiu a ocasión de traelo eles, evidentemente, non puideron resisitir a tentación…

Así que aí estabamos nós: o rapaciño este no escenario facendo o paripé co seu grupo de xoguete, eu na mesa de mezclas, e un monte de decibelios desparramados por toda a sala, propagándose polo edificio, a mazá e rúas adxacentes incluídas. Evidentemente, pasou o que estaba escrito que pasaría (lamentablemente para a “epicidade” do relato, non estaba escrito en ningún libro sagrado, senón na morea de multas recibidas anteriormente; évos un pouco máis pragmático, pero vaia: algo é algo…). Así, cando apenas levabamos quince minutos de recital, eu xa tiña un señor axente ao meu carón, amosándome a súa placa e indicándome que procedese á inmediata finalización do concerto no seu apartado técnico.

Como para pragmático eu (que ademais da placa tamén tivera tempo de reparar tanto na súa pistola como -sobre todo- nas súas esposas), o primeiro que fixen, por se acaso, foi levantar as mans ao ceo e, acto seguido, berrar:

-Todo é mentira!
-Desculpe, como di vostede?
-Digo que non me deteña, que todo é mentira, señor axente! -(si, é verdade: estaba berrándolle á autoridade; pero non vaiades pensar que fose polos nervios, nin nada diso: é que o concerto seguía, e eu tiña medo de que con tanto barullo non me escoitase… Bueno, e igual un pouco de medo, así en xeral, tamén tiña…).

Como o tipo seguía con cara de non comprender demasiado (ou máis ben nada), baixei os brazos e comecei a baixar rápidamente os faders de todas as canles da mesa de mesturas. Xa sabedes, refírome aos controis de volume polos que se supuña que deberían estar saíndo as baterías, o baixo, as guitarras, os coros… En definitiva, todo o que estaba soando. Tiñades que ver a cara do policía cando, logo de tan rápida acción, descubriu que a música seguía soando igualmente.

-Que merda está pasando aquí! -bramou o axente.
-Xa llo dixen: que é todo mentira! Nada máis é un playback!
-Un playback?!
-Exacto: un descarado, rotundo, zafio, groseiro e decibélico playback, señor axente!
-Todo el?!
-Todo el -confirmeille.

Efectivamente, se o xerente do local se atrevera a facer o concerto era porque sabía que non habería tal “concerto”, polo menos “legalmente” falando: curiosamente, se non tes a licencia correspondente, a lei non che permite facer actuacións en directo, pero non di nada sobre (poño por caso) catro chimpafigos facendo o mandril no escenario por riba dun disco gravado. De todos modos, e por se acaso, o manager do ínclito pedírame antes do show que tivese a mesa de mezclas chea de botóns para arriba e para abaixo, con moitas luceciñas acesas e toda a parafernalia habitual, como se a cousa for de verdade, xa que, como el mesmo me dixo no mellor e máis correcto acento de Malasaña, “Tampoco ej cosha de que vayamoj dando demashiao la nota, ¿no, tronco?”

Descuberto o pastel, o policía non daba saído do seu asombro. Poñédevos no seu lugar: o axente vestírase para clausurar, e non lle daba entrado na cabeza a idea dun cambio de plans.

-Así que todo isto nada máis é fachada… -comentou á fin, sen deixar de rañar o cogote.
-Exacto -confirmeille.
-Xa… E, mira -reaccionou á fin-, dime unha cousa…
Achegouse a min e, para a miña sorpresa, preguntoume en ton confidente:
-Ti cres que toda esta xente sabe que este fulano nada máis é un pintamonas?

Xa de volta nesta realidade nosa, supoño que no fondo era inevitable (xa sabedes, algo así como en Cuando Harry encontró a Sally). Había un cento de opcións posibles, e se de artistas tiña que ir a cousa, era este un ano excelente para convidar, poño por exemplo, a Morris, tanto pola súa presenza pública coa estrea de A Esmorga como por outros motivos que agora non é preciso lembrar. Ou vaia, que se o que Caballero quería era unha estrela mediática, tamén podía falar con Fernando González, “Gonzo”, o popular reporteiro de “El Intermedio”, que ademais de ser da cidade tamén ten táboas, un certo criterio, e algo máis de fronte… Pero non. O alcalde tira ao monte, así que nada máis era cousa de tempo que rematase atopándose con Mario Vaquerizo. Á fin e ao cabo, quen mellor que Vaquerizo, alguén que nada máis é fachada, para un tipo tan preocupado nada máis que pola estética de rúas, avenidas e rotondas barqueiras como Abel Caballero? Ao mellor todo é un erro. Ao peor somos nós, que non estamos á altura de tamaña expresión “artística”…

Esperanza

2014-12-29 13.47.19

Achégase o momento de ir pechando a fiestra ao ano que xa marcha, e botar contas, lembrar o que alá foi e, con sorte, sorrir. Ou chorar se for preciso, que de todo hai para todos. No meu caso, creo que vou deixar as bágoas para outro momento, un non que non me vexa ninguén (xa sabedes, “los chicos no lloran”), e quedar cos sorrisos, que foi para eles un ano ben farturento.

Porque si, que aínda que o 2014 non fose ano de publicacións, o certo é que si foi bo e de fartura en moitos outros aspectos…

Os fillos do mar (xa sabedes, ese animal xa con vida propia…) seguiu adiante coa súa particular colleita de alegrías varias, con tres edicións máis ao longo do ano (e xa van sete!), aumentando os milleiros de lectores, e traendo para casa máis premios. Moitas grazas a todos os que destes o voso voto para que o San Clemente e mais o Frei Martín Sarmiento queden tan bonitos na nosa biblioteca!

O seu irmán castelán, Los hijos del mar, tamén tivo ben boa travesía, e os lectores en castelán seguistes recomendándoo de boca en boca (ese regalo tan grande que vós sabedes facer), malia a errática política comercial do grupo… (Unha das cousas curiosas de estar en Planeta é que un día podes ter de compañeiro de editorial a Shakespeare, Cervantes, ou mesmo a puñetera Enciclopedia Espasa, e ao día seguinte cambialos por Belén Esteban, Risto Mejide -ou como merda se escriba-, Mario Vaquerizo, El Langui e outros grandes referentes da literatura universal… Delirante!). Malia todo, vós seguides a facer posible a travesía de Los hijos, e iso vale un mundo.

Pouco a pouco, A memoria da choiva tamén foi abríndose camiño. Outra edición grande máis, nominacións, e críticas inmellorables (non sendo pola banda de Mondoñedo, pero vaia, que lle imos facer: Adriano non dá feito ao gusto de todos…).

E se todo isto é posible é grazas, coma sempre, a vós. Á marea de lectoras e lectores que día tras día, onda tras onda, milleiro tras milleiro, seguides a facer que esta milagre siga sendo posible. Gustaríame deixarvos aquí escrito o meu agradecemento. Grazas por seguir estando aí, por seguir falando comigo, por seguir reclamando máis e máis texto, por axudarme a recordar que había moito máis, que era posible, por non cansarvos á hora de seguir animando ao traballo. Pola miña banda, sabede que eu me comprometo a non deixar de lle dar nin á cabeza nin ao tinteiro, a seguir imaxinando historias que, coma sempre, busquen entretervos e que, coma sempre, sirvan para que entre todos sigamos lembrando algo da nosa memoria. E si, confírmovos que para o ano que vén haberá novo libro. Imos deixar que Aquiles, Sofía e Adriano fagan aínda un pouco máis de camiño, pero garántovos que ao longo do 2015 teredes novas editoriais. Ide facéndolle, se vos prace, un oco neses corazóns xenerosos que tedes para Dante Odeón… que boa falta lle vai facer!

Amais, cóntovos que estamos a traballar en dous novos proxectos: un, grande e apaixonante que, por prudencia, aínda non me atrevo a contar, pero que xa vos aseguro que a min me fai toda a ilusión do mundo e que… bueno, que o ides flipar! E o outro… Alguén dixo “Mariña e Simón”? We can work it out!

Si, vai ser o 2015 un ano ben cargado de novidades… Así pois, mentres non chega, quixer desexarvos a todos o máis feliz e ventureiro ano novo. Como dirá Dante, Oes, Quino, sabes que che digo? Que todo isto que chove xa podía ser champán. De tanto como levamos apandado ben o temos merecido… Basta xa de tanta miseria, de tanta podredume ao noso redor. Tócanos respirar. Que o ano novo veña, pois, cargado de ar limpo, de respiro e de alegrías. Merecémolo. E se podemos adornalo con letras, mellor. E se, ademais, podemos facelo traballando xuntos, mellor que mellor. Somos moitos os que seguimos loitando coa ilusión de construír un país forte, moderno, novo… normal. Oxalá para o ano que vén nos collamos das mans e deixemos de traballar separados, illados, como se non houber ninguén máis ao noso redor. Moito mellor nos irá a todos… Polo pronto, moitas grazas a tod@s @s que cargastes este 2014 de sorrisos e alegrías. E por suposto, feliz 2015, claro…

20141223_095754

Señor alcalde: eu non reclamei nada, moito menos barco ningún.

1222697

Di o alcalde que o barco de Alfageme acabará instalado na rotonda de Coia “porque la ciudad entera lo reclama”. Así, cun par. Pois moi ben, alcalde, olé vostede e a súa oratoria. Pero, agora que o penso, xuraría que eu non reclamei nada… E iso que tamén son vigués desde o día en que nacín, que en Vigo pago os meus impostos, e que lle teño tanto amor á miña cidade que mesmo lle dediquei unha novela. Non, non creo que ninguén vaia dubidar do meu compromiso como cidadán se digo que, así e todo, eu non reclamei nada. Moito menos ningún barco en ningunha rotonda… Non, nin eu reclamei nada nin, se lle son sincero, teño constancia de ningún movemento cidadán que tal cousa pedise.

Vexo que tamén dixo vostede que o barco é aí onde ten que estar, por respecto ás nosas tradicións e orixes, e que “dentro de poco habrá un barco precioso en la ciudad, un barco magnífico para ver cómo es Vigo, una ciudad de barcos”. Home, señor alcalde, non sei como o verá vostede, pero para min que onde teñen que estar os barcos é no mar, que para iso foron feitos… Ou, no seu defecto, nun museo adicado ao mar. Un museo como o que, aínda que moitas veces pareza que nin nós mesmos saibamos que está aí, xa temos nesta cidade. Agora, onde si que non creo que teñan que estar os nosos barcos, por moi históricos que sexan, é nas nosas rúas. Non sei como o verá vostede, pero a min cústame moito imaxinar un atuneiro baixando pola Gran Vía, un arrastreiro buscando sitio para aparcar na Porta do Sol, ou un cargueiro convertido no 11 de Vitrasa. Señor alcalde, non é necesario que nos trate coma se fósemos parvos: agradecemos o seu interese pedagóxico, pero de sobra sabemos como é un barco, non é necesario que nolo recorde vostede chantándonos un en plena rotonda de Coia.

E moito menos se tal operación vai ter un custe de 300.000 euros, de 600.000 euros, ou de canto sexa. Porque a ese respecto tampouco se mostra vostede transparente, señor alcalde: di vostede que todo ese baile de cifras é falaz e mentireiro, e que o custe real será de “la mitad de la mitad de la mitad de lo que dicen los mentirosos” pero, iso si, sen concretar número ningún. Pois moi ben, señor alcalde. Pero tendo en conta que o seu barquiño non vai aparecer en Coia por arte de maxia, sexan esas cantidades as metades de seiscentos mil, de trescentos mil ou de cento cincuenta mil euros, o que está máis que claro é que algo custará, e que ese algo non vai ser precisamente pouco diñeiro, polo que seguimos a falar dunhas cantidades que resultan terriblemente indecentes á luz do tempo que vivimos. Porque por se xa o esqueceu vostede, señor alcalde, estamos nun tempo de crise brutal. Crise que, esa si, afecta practicamente a “la ciudad entera”. Porque a nosa non é unha cidade burguesa, señor alcalde. Non somos Xenebra, nós non vivimos do negocio bancario. Nin somos París, nin o noso é a alta costura. E tampouco somos Abu Dabi, que aquí as nosas leiras dan patacas, non petróleo. A nosa é unha cidade proletaria, que onte foi mar e hoxe é automoción. Somos mans manchadas e feridas, polas redes que a nosa xente subiu do mar e máis pola graxa motores que os nosos compañeiros montan en Balaídos. Ese si é a nosa orixe e a nosa tradición, señor alcalde, e hoxe o noso presente é crise, que quen máis quen menos todos temos alguén nas nosas casas afectado por esa crise.

E, se a nosa non é unha vila burguesa, o barrio de Coia tampouco é que sexa precisamente “a milla de ouro” da cidade. Coia é, como tantos outros, un dos barrios vigueses onde a crise séntese día tras día. Estou seguro de que xa o fixo vostede, señor alcalde, pero, por se acaso, convídoo a repetir o meu paseo polo barrio, a ver cantos negocios atopa pechados, tendas en traspaso, locais en aluguer… Non, as cousas non van ben, e o último que os veciños de Coia precisan hoxe é ver como o seu alcalde despilfarra nin medio euro en aparcar un barco nunha rotonda con tanta e tanta axuda como se necesita noutros aspectos máis apremiantes. Unha pouca de sensibilidade, por favor…

É verdade que eu son, como di vostede, un deses que falan sen ser veciño de Coia, señor alcalde. Pero tampouco é menos certo que eu non son da CIGA, como tamén vostede di. Nin do Bloque, nin do PP, nin do PSOE. Eu son un veciño seu, da cidade, e como tal xa nin sequera “reclamo”, senón simplemente prégolle que reconsidere a súa postura. Agora o que toca aparcar non son barcos, senón orgullos, señor alcalde, que o que os tempos piden é outro tipo de compromisos. Como broma xa nos bastou todo o episodio da cruz do Castro. Deixe vostede o barco na ría, ou léveo para o Museo do Mar, e invista os cartos que tiña pensado meter en tal disparate en obra social, señor alcalde. Done os cartos ao Banco de Alimentos, amplíe o gasto do Comedor Social, invista nas persoas, na xente que máis o precisa. Porque aínda que esa metade da metade da metade nada máis sexa un euro, señor alcalde, neste momento un euro no peto dun cidadán necesitado vale máis que unha flota enteira chantada nunha rotonda calquera.

Ese é o nivel

olga-maria

Estaba estes días coa idea de escribir algo sobre o Culturgal. Andaba pensando nas boas expectativas, o das case quince mil entradas vendidas e todo iso. Dáballe voltas a falar sobre as boas sensacións do momento e opoñelas á sensación de soidade do día seguinte. Sobre a falta de apoio por parte das institucións na actividade do noso día a día, cando xa non hai fotógrafos, sobre a dificultade inmensa de sacar adiante a nosa cultura nun país que non ten estado…

Estaba pensando en todo iso, si. Pero entón cruzouse na ruta das miñas casualidades outro comentario, un que di que, polo visto, existe certa posibilidade de que unha tal Olga María Henao sexa contratada como co-presentadora dun programa de entrevistas. Ou algo así. O de algo así dígoo porque a empresa que contrata é Tele Cinco (xa sabe vostede, señora: esa canle-amiga especializada no aparvamento masivo), polo que en realidade o programa en cuestión pode ser calquera cousa… De todos modos, por se aínda queda por aí alguén que non saiba quen é a muller á que estou a me referir, volvede botarlle un ollo á foto que encabeza este artigo, e logo deixádeme que vos conte:

Estamos falando dunha persoa que na columna do seu “haber” ten como única anotación salientable o feito de ser “amiga” (anda, mira, como Tele Cinco!) de Monago. Vamos, que Olga María é a única e verdadeira razón de que todos nós lle financiásemos ao presidente da Junta de Extremadura as súas constantes viaxes ás Canarias… Lembrades, cando o tipo este, honradísimo el, falaba de que tiña que asistir a non sei que historias de traballo ás illas? Pois si, este era o seu traballo: reunións horizontais coa señorita Henao.

Ben, pois agora que xa nos coñecemos todas, nada máis queda por definir cal é a verdadeira cuestión de fondo neste cruce de camiños: que facer? Ou, dito doutra maneira: cal é o nivel?

Estudar durante cinco anos a carreira de xornalismo, ou deitarme cinco minutos cun corrupto? Pagar -se é que podo- o pastizal que custa un máster, ou cobrar a renda do santo oficio de non facer nada? Contar méritos, ou vivir do conto? Ou, dito doutra maneira, para que merda preocuparme de ningún Culturgal nin de chorradas dese tipo? A quen carallo lle importa unha puta merda cultura ningunha se, á fin e ao cabo, ese é o nivel no estado ao que pertence o noso país…?

E aínda que todo isto é ben triste (tristísimo, en realidade), o certo é que non é o peor. Non, nin moito menos. Basta con darlle media volta máis á cuestión para chegar á seguinte conclusión, e comprobar que o peor é outra cousa. “O peor” é que mentres sigamos a empregar esta táboa de valores, mentres sigamos pensando que o maior mérito que unha muller pode aportar á hora de ser recompensada con tal ou cal cámara é terse deitado con este corrupto, con ese futbolista, ou con aquel toureiro, a cousa xamais irá a mellor. Porque aínda que nada máis sexa por seguir vendendo prime-time, por seguir botándolle carne á máquina, por facer que o espectáculo continúe, “o peor” é que mentres eses sigan a ser os nosos argumentos á hora de valorar os méritos dunha muller, tampouco será tan de estrañar que sigamos matándoas coma se nada máis fosen cans, tal como esta fin de semana volveu acontecer porque alguén considerou que as denuncias previas non eran merecedoras da atención necesaria…

Si, isto é “o peor”: mentres nós permitamos e aceptemos que esta sociedade sen escrúpulos siga repetíndonos constantemente que, á fin e ao cabo, o mellor que unha muller pode facer para prosperar nesta vida é deitarse cun merdán calquera, entón no fondo estaremos validando a mensaxe subterránea de que a vida desa mesma muller tampouco debe de ser tan valiosa… Non? Ese, ese é o nivel.