A cidade das mil e unha historias


Feira do Libro de Vigo

PREGÓN

Señor concelleiro de Cultura, secretario xeral de Cultura, presidenta da Federación de Libreiros, autoridades, libreiros e, sobre todo, veciños:

Vigo, este monstro inmenso deitado ao abeiro das illas, rúas pinas, vitrasas, ruido e obras, e eternamente namorado do mar que o acariña, é unha cidade rica e fermosa en moitísimos aspectos: nas súas xentes, na súa tradición, na súa cultura. E, por suposto, tamén na súa literariedade. Prazas cheas de Historia. E de historias…

Aquí mesmo, onde agora nos reunimos, estamos a un tiro de pedra de moitos libros posibles: a un tiro de pedra da novela aristocrática na que o Conde de Torrecedeira converte a cidade no seu pequeno París; a un tiro de pedra do relato de misterio que nos descubre os túneles ocultos baixo a Porta do Sol; daqueloutro de intrigas internacionais no que Mata Hari se hospeda no máis luxoso dos hoteis vigueses, o Continental; ou o da crónica épica da Reconquista e os seus heroes; da novela de aventuras que nos convida a saír na procura do ouro de Rande; a un tiro de pedra da traxedia do bou Eva; ou incluso, porqué non, da comedia de enredo romántico arredor das liortas entre o alcalde e o presidente da Xunta cun aeroporto ao fondo. Amor en Peinador, titularíase esta…

Sir George Rooke entrando na ría a bordo do seu impresionante Royal Sovereign, Carolo e Cachamuiña botando abaixo a porta da Gamboa, ou Xulio Verne bailando nesta mesma Alameda na primavera de 1878. Os celtas do Castro, as lexións romanas, os franceses de Napoleón, nazis á busca de ouro e até o mesmísimo Capitán Nemo no seu Nautilus, todos eles pasaron por Vigo, e, do mesmo xeito que hoxe o concello humaniza as nosas rúas, a todos eles humanizou a literatura da cidade, facendo que lonxanos personaxes históricos se convertesen en próximos, moi próximos, actantes da propia novela que a cidade é. Iso é o que estas rúas nos ofrecen. Probablemente vaia sendo hora, xa que logo, de ir devolvendo o agasallo…

Así, e, xa postos, seguindo con ese milagre que tanto se dá na nosa cidade, o da “humanización constante” mediante o cal o mesmo inaguramos unha rotonda que unha parada de autobús, non estaría de máis que agora traballásemos por recuperar outros hábitos… Comezando, por exemplo, polo hábito lector. E qué mellor maneira de facelo senón pola vía directa, volvendo tender as pontes que nos levan aos lectores. Porque é responsabilidade de todos nós colaborar na recuperación dese encontro do público, non unicamente co libro, senón tamén con toda a xente que está detrás súa, empezando polo propio escritor.

Como autor que son, para min é importantísmo retomar o contacto coa xente, ir máis alá dese lector militante, e recuperar a comunicación cos milleiros e milleiros de persoas dispostas a engancharse a un bo libro, facendo que estas saiban, dunha vez por todas, que os escritores e escritoras non somos seres doutra galaxia, que non vivimos nun plano diferente de percepción astral, nin estamos censados en Plutón. Bueno, pode que haxa algún que si… Pero creo que máis nada é porque as multas por aparcar mal son bastante máis baratas alá e, de todos modos, tampouco son maioría.

Ao meu ver, a literatura non ten sentido hoxe se non hai contacto, se non hai diálogo entre ambas as partes contratantes: entre o escritor e a lectora. Podo afirmar sen medo a equivocarme que é precisamente nese encontro onde as letras obran a súa maxía, onde o libro se converte en bálsamo para as nosas dores, en estimulante ante as nosas derrotas, en analxésico, en vitamina, en antidepresivo fronte a tanto exercicio de inxustiza social, e incluso en antihistamínico contra estes días feroces que nos toca vivir, alérxicos como somos a tanta falta de sensibilidade gubernamental.

E non só iso, porque do mesmo xeito que o libro é mediciña para os tempos que corren, tampouco hai mellor galeno á hora de emitir determinadas receitas que un bo libreiro. Eu vivo convencido de que, igual que confiamos no noso médico do Sergas de toda a vida para aliviar os males do corpo, non hai como contar cun bo libreiro de cabeceira (libreira no meu caso) mirando pola saúde do noso espírito.

E todo iso dáse cita hoxe aquí, na nosa feira: porque aquí temos libros a milleiros; e será aquí onde veñan autores dispostos a conversar até coas farolas do parque se é necesario; están as libreiras e os libreiros, aínda que sexan hoxe moitos menos que aqueloutros, aqueles que non tantos anos atrás ateigaban coas súas casetas a Alameda desde a rúa García Olloqui até a de Colón; andarán tamén por aquí representantes desta industria que a todos nos soporta (e, ás veces, no caso de algúns escritores -coma min- incluso nos atura…); elos todos do valioso e nunca ben recoñecido sistema literario galego, entre os que destaca o máis importante de todos: o público. A xente, o mar de lectores capitáns que manda en todos nós, mariñeiros neste mar de letras. Todos reunímonos aquí, participando deste encontro, todos. O problema está en que ás veces non acabamos de vernos con claridade os uns aos outros…

Se ben antes eramos moito máis visibles, agora outra das consecuencias desta choiva de crise e empobrecemento en todos os aspectos que nos está tocando pagar é precisamente esa: a perda da nosa propia visibilidade. Ou, dito en román paladino: a retirada de apoios á industria do libro; a falta de colaboración das institucións coas editoriais; a redución drástica, tráxica, de axudas ás nosas bibliotecas; a aparición de plans estelares para educar aos nosos fillos sen libros de papel; a ameaza constante á educación pública; o acoso feroz, brutal, salvaxe ao noso idioma; son as pedras que, unha sobre outra, están levándonos de volta á escuridade cavernaria. Cómpre volver gañar o noso espazo, traballar por recuperar a nosa visibilidade. Precisamente dándolle voltas a isto, señor concelleiro, autoridades viguesas, pensando na cousa de sermos máis visibles, estaba eu matinando nunha posibilidade… Qué lles parece unha rúa co meu nome? A ver, nada pretencioso, pero vaia, igual se ven que “Rúa do Príncipe Pedro Feijoo” queda arrogante de máis, tamén podemos centrarnos en deixarlles o protagonismo máis aos lectores… ¿Que tal lles soa “Porta do Soleado Lector”? “Gran Vía do Lectorísimo”. “Paseo de Alfonso o Lector”. “Rúa das Camelias Lectoras”… Que pasa, que non o ven? Bueno, se iso vaian dándolle unha volta, e xa logo o falamos… mentres convidan ao vermú. O caso é que temos que deixar de ser, como diría o mestre Agustín Fernández Paz, “fantasmas de luz”, espectros invisibles sen apenas capacidade operativa entre o camiñar dunha sociedade viva, e loitar por recuperar a nosa visibilidade, o noso papel.

Porque o libro existe, comezando polo libro galego. Malia que ás veces non o pareza (ou malia que ás veces pareza que haxa a quen non lle interese), o noso libro está vivo. E nós, con el, estamos aquí, dispostos a recuperar ese encontro, a gozar do verdadeiro botín da nosa illa do tesouro particular, que non é outro senón os nosos libros, as nosas historias, a nosa -en definitiva- cultura.

Humanicemos pois o noso hábito, traballemos por volver facer visible o noso sistema, e gocemos de todos os encontros que os nosos libros nos ofrecen, comezando polo que hoxe nos reúne aquí. Quede pois con ese fin inagurada a Feira do Libro de Vigo. Que así sexa.

Pedro Feijoo
23 de maio de 2014